خارپاشنه

حدودا دو نفر از هر چهار نفر، در معرض ابتلا به درد پاشنه هستند. هرکسی ممکن است به درد پاشنه دچار شود.

تعریف 

خار پاشنه، زایده ای استخوانی است که در استخوان پاشنه پا پدید می آید. مچ پای انسان مرکب از هفت استخوان است که بزرگ ترین آنها، استخوان پاشنه است.

گاهی در این استخوان، یک زایده خار مانند تشکیل می شود که دردناک شده و می تواند در راه رفتن اختلال ایجاد کند. مهمترین علت دردهای پاشنه، خار پاشنه است؛

امّا جالب این جاست که این درد به علّت خار به وجود نمی آید؛ درواقع، درد را همان چیزی به وجود می آورد که باعث به وجود آمدن خار پاشنه هم هست. خار پاشنه در اثر التهاب فاسیای کف پا ایجاد می شود. فاسیای کف پا، یک باند پهن است که در کف پا از پاشنه تا انگشتان پا کشیده می شود. اگر به هر علّت، فاسیا ملتهب شود و این التهاب طول بکشد، می تواند باعث رسوب کلسیم در محل اتصال فاسیا به پاشنه پا شود. این رسوب غیر طبیعی کلسیم، به شکل یک زایده کوچک خارمانند است که به آن خار پاشنه گفته می شود. خار پاشنه به خودی خود دردناک نیست بلکه درد، ناشی از کشیدگی فاسیا است.

علائم همراه با درد پاشنه‌ی پا

معمولا اولین چیزی که بیماران در مورد علائم خود شرح می‌دهند، درد شدید پاشنه‌ی پا است. این درد معمولا در هنگام برداشتن اولین قدم‌ها پس از بیدار شدن از خواب شدید‌تر است و همچنان که شما به راه رفتن ادامه می‌دهید، کم‌کم بهتر می‌شود. اما در صورتی که برای مدتی بنشینید و مجددا شروع به راه رفتن بکنید، این درد در قدم‌های اولیه شدید است. درد پاشنه از نوع درد‌های متناوب است، به این معنا که در دوره‌هایی تسکین پیدا می‌کند و مجددا در دوره‌هایی تشدید می‌شود.  افرادی که به درد پاشنه دچار هستند، اغلب اظهار می‌کنند که این درد شبیه به درد دندان، تیرکشنده است و گاها تا قوس کف پا منتشر می‌شود. این درد ممکن است به دفعات زیاد، با یک دوره استراحت تسکین پیدا کند اما بعد از مدتی دوباره عود می‌کند. در واقع این درد، یکی از مشکلات آزاردهنده‌ای است که بدون رسیدگی، هرگز به طور کامل برطرف مینماید

♦️ بسیاری از بیماران دارای علائم مشابهی با یکدیگر هستند. مواردی که در ادامه ذکر شده، از شایع‌ترین علائم همراه با درد پاشنه و التهاب فاسیت پلانتار هستند:

شدید بودن درد پاشنه‌ی پا در هنگام بیدار شدن از خواب و برداشتن اولین قدم‌ها

شدت یافتن درد بعد از انجام ورزش یا فعالیت‌های سنگین

شدت یافتن درد در هنگام راه رفتن بعد از نشستن به مدت طولانی

احساس درد تیرکشنده  و منتشرشونده در پاشنه‌ی پا

مهمترین عواملی که موجب فراهم شدن زمینه مساعد برای بروز این بیماری میشوند عبارتند از:

چاقی

قوس کف پای زیاد یا کم (صافی کف پا)

ضربات مکرر به کف پا مانند فعالیت های ورزشی که در آن پاشنه پا بطور مکرر به زمین کوبیده میشود.

فعالیت بدنی جدید یا افزایش شدت فعالیت بدنی که در قبل هم داشته ایم

راه رفتن روی زمین سخت یا ناهموار

کفش نامناسب

افزایش سن و تغییر یافتن جنس بافت فاشیای پلانتار

✅روش‌های درمان درد پاشنه‌ی پا

استراحت

از پیاده‌روی طولانی یا ایستادن درازمدت خودداری کنید.

مصرف مسکن فقط با تجویز متخصص ارتوپدی

تزریق کورتیکواستروئید با تجویز متخصص ارتوپدی

کمپرس یخ بمدت 5 تا 10 دقیقه برای تسکین درد و کاهش التهاب

ورزش درمانی:

از مهمترین اقدامات درمانی برای بهبود درد پاشنه پا انجام نرمش های کششی است. هدف از انجام این نرمش ها افزایش قابلیت انعطاف فاشیای پلانتار و عضلات پشت ساق و تاندون آشیل است.

بهترین موقع انجام ورزش بلافاصله بعد از بلند شدن از خواب و همچنین بعد از مدتی بیحرکتی طولانی مدت مثلا بعد از مدت زیادی نشستن است. البته بهتر است این نرمش ها روزی 3-2 بار انجام شوند. توصیه میشود به محض برخاستن از خواب ابتدا مچ پا ها را ده مرتبه به بالا و پایین حرکت داده و سپس نرمش یا نرمش ها را انجام دهید

اساس نرمش هایی که در درمان درد پاشنه موثر هستند کشش است و این کشش در دو محل باید اعمال شود. یکی کشش عضلات پشت ساق و تاندون آشیل و دیگری کشش فاشیای پلانتار در کف پا.

نکته مهم در انجام تمام نرمش های کششی و همچنین نرمش های زیر اینست که نباید در هنگام انجام آنها درد ایجاد شود. همچنین باید به این نکته توجه داشت که همیشه میزان کشش باید به اندازه ای باشد که بیمار در تاندون، عضله یا فاشیایی که باید کشیده شود تنها کمی احساس کشیدگی داشته باشد. احساس کشیدگی زیاد موجب میشود چند روز پس از شروع نرمش ها میزان درد افزایش یابد.

 

اسپلینت شبانه :

معمولاً وقتی فرد در شب میخوابد کف پایش به پایین خم شده و این موجب میشود تا فاشیای پلانتار ریلاکس شده و در صبح که فرد از خواب بلند میشود طول آن قدری کوتاه تر شده است و همین امر موجب شدت درد صبحگاهی است. با استفاده از یک آتل یا اسپلینت در هنگام خواب که به پا و ساق بسته میشود مچ پا در حالت 90 درجه نگه داشته شده تا کشش فاشیای پلانتار در حین خواب حفظ شود. این روش گرچه کمی ناراحت کننده است ولی موثر است.

کفش:

پزشک متخصص پا ،از بیمار می‌خواهد تا کفش خود را عوض کند. پوشیدن کفش‌های تخت توصیه نمی‌شود، چون این کفش‌ها از پاشنه پا حمایت نمی‌کنند و در نتیجه پاشنه درد تشدید می‌شود. بهترین کفش‌ها کفش‌هایی با پد محافظ پاشنه هستند که به خوبی از قوس کف پا نیز حمایت می‌کنند. که در این صورت است که فشار را از روی پاشنه ی پا کم کرده و درد را تسکین می هد.

ارتز و کفی طبی و هیل پد (Heel Pad):

ارتز کفی طبی است که داخل کفش قرار داده می‌شود تا از کف پا حمایت کند و به بهبود پاشنه کمک کند.

 

شاکویوتراپی

در صورتی که درد پاشنه‌ی پا نسبت به درمان‌های گفته شده پاسخگو نباشد، ممکن است از شیوه‌ی درمانی جدید به نام شاکویوتراپی استفاده شود. تکنولوژی جدید شاکویو تراپی، روشی موثر در درمان مشکلات مزمن تاندون و درد در ناحیه پاشنه پا می‌باشد، خصوصاً اگر علت آن خار پاشنه باشد.  تکنولوژی به کار رفته در دستگاه شاک‌ویوتراپی مشابه با روش سنگ‌شکنی کلیه بدون جراحی و با کمک امواج صوتی می‌باشد.  شاکویوتراپی با اعمال ضربات کوچک به بافت مورد نظر عمل می‌کند. این ضربات کوچک، باعث تحریک پاسخ درمانی از طرف بدن می‌شود. این پاسخ درمانی موجب تشکیل مویرگهای خونی و افزایش انتقال مواد مغذی به ناحیه مورد نظر می‌شود.

 

پیشگیری

بهترین راه برای پیشگیری از درد پاشنه‌ی پا، پوشیدن کفش‌های مناسبی است که به خوبی از قوس کف پا پشتیبانی می‌کند.

❇️در صورتی که در پاشنه‌ی پای خود کمی‌ احساس درد یا ناراحتی می‌کنید، باید بدانید که این درد عادی نیست و نباید آن را نادیده بگیرید. بنابراین در صورت بروز هرگونه دردی، لازم است سریعا دست به کار شوید و به پزشک متخصص مراجعه کنید. در صورتی که اجازه دهید درد پاشنه‌ی پای شما شدت پیدا کند و از کنترل خارج شود، دچار مشکلات عدیده‌ی دیگری خواهید شد. توصیه همیشگی ما این است که با بروز هرگونه دردی در ناحیه پا به متخصص ارتوپدی  مراجعه کنید.